Staten en Stinzen
14 Februari 2013
Duik in de geschiedenis van de Friese adel
Friesland is rijk aan Staten en Stinzen! Oude landgoederen, nieuwe tijden… Juweeltjes van huizen en tuinen, die als weinige overgebleven tastbare herinneringen de roerige geschiedenis van Friesland levend houden.
Nu zijn het plekjes van ingetogen stilte, waar je je even in vroeger tijden kunt wanen. De stichting Staten en Stinzen zet deze landgoederen en kasteeltjes letterlijk en figuurlijk weer op de kaart. Kijk eens rond op de website statenstinzen.nl . Je kunt hierop kennis maken met de vele mogelijkheden die deze plekken bieden tot een prettig verblijf in Friesland. Zo kun je proeven dat Friesland meer is dan Weilanden, Water, en Wadden; Staten en Stinzen, rustgevend verleden in het jachtige heden.
In de geschiedenis van de Friese adel duiken?
Rijke bouwwerken uit het verleden vertellen hun verhaal. Leer over de Friese Staten en Stinzen: verdedigbare en versterkte huizen die in de dertiende en veertiende eeuw werden gebouwd door de edelen.
In Friesland is ooit maar één kasteel gebouwd; het Sjaardemaslot in
Franeker. Hiervan is helaas niets meer terug te vinden. Maar Friesland kende ook veel andere verdedigbare gebouwen, de Stinzen. De eerste Stinzen verrezen in de twaalfde eeuw, toen steen voor het eerst in Friesland als bouwmateriaal werd gebruikt. Het dure bouwmateriaal was alleen betaalbaar voor de maatschappelijke bovenlaag, gevormd door de adel. Die kon zich in roerige tijden in de Stinzen terugtrekken. Deze gebouwen stonden op een verhoging (wierde/ terp) en waren omgeven door een gracht of een aarden wal.
Veel Stinzen zijn in de zestiende eeuw afgebroken toen ze, door de uitvinding van het buskruit, hun functie van verdedigingsbouwwerk hadden verloren. Soms zijn ze daarna opgenomen in de nieuw gebouwde meer comfortabele woonhuizen, de Staten. Daarvan telde Friesland enkele honderden. Er is maar een klein aantal bewaard gebleven. Rond deze huizen vind je de typische beplanting, die wordt aangeduid als ‘stinzenflora’.
Een selectie van Staten en Stinzen in Friesland:
- Dekema State te Jelsum
- Martena State te Cornjum
- Uniastate te Bears
- Stadhouderlijk Hof te Leeuwarden
- Schierstins te Veenwouden
- It Poptaslot (Heringastate) te Marssum
- Schatzenburg te Dronrijp
- Vijversburg te Tytsjerk
- De Klinze te Aldtsjerk
- Stania State te Oentsjerk
- Ald Slot te Wergea
- Eysingahuis te Leeuwarden
- Het Princessehof te Leeuwarden
- Fogelsanghstate te Veenklooster
- Jongemastate te Rauwerd
Kijk voor meer informatie op de website van Staten en Stinzen: statenstinzen.nl
terug